:: مشاوره چيست؟ مشاور كيست؟::

مشاوره

دوست عزيزي دارم كه در اغلب تصميم‌گيري‌هاي مهم و نا مهم زندگي‌اش از ديگران مشورت مي‌جويد. نظرات ديگران آن‌قدر براي‌اش ارزشمندند كه جنبه‌هاي گوناگون مسأله را با ايشان در ميان مي‌گذراد. اين رفتار دوست من، نه اين‌كه به خاطر ضعف او در تصميم‌گيري باشد. بل‌كه به نظر بنده به اين دليل است كه مي‌خواهد جنبه‌هاي گوناگون مسأله را از زبان‌هاي مختلف بشنود و يك شناخت نسبي نسبت به آن بيابد، تا تصميم درستي بگيرد.

معمولاً ما در يك‌سري از مسائل، از دوستان و حتي گاه (كم‌تر) از اهل فن مشورت مي‌جوييم. مثلاً مي‌خواهيم يك كار تجاري را شروع كنيم، از كساني كه سال‌هاست به اين كار آشنايند، چند و چون اين كار را مي‌پرسيم. حال هدف ما از اين مشورت‌جويي چيست؟ درواقع مي‌خواهيم، شناخت خوبي نسبت به موضوع داشته، تا تصميم گيري درستي داشته باشيم و كم‌ترين آسيب و زيان را ببينيم. درواقع ممكن است فرآيند مشاوره در اختيار گذاشتن تجربه و دانش از شخص مشاور به شخص مشورت‌خواه باشد.

عده‌اي معتقدند، آدم وقتي به جايي مي‌رسد كه عقل او به قدر كفايت و ضرورت، رشد مي‌يابد. ديگر نيازي به مشورت جستن از ديگران نيست. اين نگرش وقتي تقويت مي‌شود كه طرف طي سال‌هاي بسيار، تجربه‌هاي گوناگون نيز كسب نموده است و خود را فارغ از راه‌نمايي ديگران مي‌بيند.

به‌زعم ايشان به عقيده‌ي بنده، حتي شخص مشاور نيز گاهي اوقات نياز به مشورت دارد. زيرا علم ما نسبت به جهان و پديده‌هاي دنياي حاضر (مادي)، محيط نيست. منظور اين‌كه ما همواره در حال رشد و تعالي هستيم و ممكن است نگرش‌هاي ما سال به سال تغيير، بهبود يا تكميل شوند. از اين‌رو به‌عقيده‌ي بنده، اين نگرش كه آدمي خود را فارغ از مشورت‌جويي از ديگران ببيند و ادعاي كمال خويشتن را داشته باشد، نگرشي‌ست كه بايد به ترديد بدان نگريست.

موضوع مشاوره

مي‌تواند نظرجويي در مورد خريد كفش، لباس و... باشد. البته ما بيش‌تر اوقات، ناخودآگاه از ديگران مشورت مي‌گيريم. همين‌كه مي‌پرسيم، به نظر شما اين لباس براي من مناسب هست يا نه؟ درواقع مي‌خواهيم نظر او را جلب كنيم تا ببينيم آيا اين لباس در ديد ديگران نيز دل‌پسند و زيباست! اما در مواردي كه موضوع مشاوره براي ما مهم است و مي‌تواند نقش برجسته‌اي در زندگي حال و آينده‌ي ما داشته باشد، بهتر است با اشخاص گوناگون صحبت شود. نكته‌اي كه بايد به آن توجه نمود، اين است كه به نظرات ديگران احترام بگذاريم و آن‌ها را جدي بگيريم. حتي اگر (از نظر ما) درست نباشند.

 مشاور

مشاور كيست؟

به نظر من، مشاور كسي‌ست كه علم نسبي نسبت به موضوع ما دارد و آن را در بوته‌ي آزمايش و خطاي ديگران نيز ديده است. در ذهن بعضي از ما، لفظ مشاور طوري نقش بسته است كه فكر مي‌كنيم مشاور كسي‌ست كه به‌لحاظ علمي و عقلي از ما بالاتر است و بهره‌ي او از دانش بيش از ماست. اما به عقيده‌ي من ممكن است (حتي بيش‌تر اوقات) كه مشاور اين خصوصيات را داشته باشد. اما اين‌كه مفهوم مشاور براي من اين‌گونه تعريف شده باشد، تعريف درستي نيست. مشاور مي‌تواند يك فرد عامي [1] باشد كه حتي از علم كلاسيك نيز بهره‌اي نجسته است. اما مهم آن است كه او چه‌گونه ما را راه‌نمايي مي‌كند و اين‌كه چه‌قدر نسبت به موضوع ما آگاهي دارد. مثلاً كسي كه مي‌خواهد ازدواج كند، ممكن است از زوج‌هاي عامي نيز مشورت بجويد. زيرا تمام زوج‌هاي انساني در اين‌كه يك زندگي مشترك را آغاز نموده‌اند، مشترك‌اند.

پي‌نوشت:

[1] منظور بنده از عامي، بي‌سواد يا كم‌سواد نيست. بنده عامي به كسي مي‌گوييم كه جزء عام است و اغلب رفتارهاي او عموميت دارند. مثلاً از وي مي‌پرسيد؛ هدف شما در زندگي چيست؟ مي‌گويد: زنده ماندن، لذت بردن، پول‌دار شدن، در رفاه بودن، ازدواج موفق، فرزند نيك داشتن و...

مواردي كه طرف در جواب ما گفت، عموميت دارند. يعني خيلي از ما درباره‌ي اين مفاهيم (زنده ماندن و...) اتفاق نظر داريم. اما فرد عامي ممكن است ديگر از اين مفاهيم بالاتر نرود و دنياي‌اش محدود به اين‌ها باشد. در صورتي كه فرد خاص، با در نظر داشتن همه‌ي اين‌ها اهداف ديگري نيز در زندگي دارد كه در پاره‌اي از موارد، خاص خود اوست. و «خاص خاص» كسي‌ست كه يك مانيفست براي خود خودش دارد، يعني مانيفستي منحصر به‌فرد!