:: عقلي‌باورها چگونه‌اند؟ ::

اين پست را مي‌خواهم با يك سؤال شروع كنم. اگر به شما بگويند كه در مسير شما چند چاله كنده‌اند و مخفي كرده‌اند، چه فكر مي‌كنيد؟ چه حرفي مي‌زنيد؟ دوست دارم كه حالت خود را در آن موقع توصيف كنيد.

افراد ممكن است عكس‌العمل‌هاي گوناگوني داشته باشند.

1 – دسته زودباور:

اين افراد هيچ دليل و سندي نمي‌خواهند. كافي است تا فقط بگوييد كه فلان رويداد اتفاق افتاده است. در مورد چرا و چگونه نمي‌پرسند اما تا دلتان بخواهد مي‌پرسند كه "خوب چه جوري بود؟"، "كجاها فكر مي‌كنين چاله هست" و...، اين قبيل زحمت ذره‌اي تعقل را به خود نمي‌دهند. حتا به خود جرأت نمي‌دهند كه درباره موضوع شك كنند.

2 – دسته كم‌باور و بی‌باور:

اين افراد، اصولاً كم فكر مي‌كنند. دوست ندارند كه خود را زياد درگير موضوعي كنند. عيني‌گرا هستند. اگر چاله را به آن‌ها نشان بدهيد، مي‌گويند:"كور كه نيستم، حواسم سر جايش است" و اگر فقط از احتمال وجود چاله خبر دهيد. خواهند گفت: "كي ديده كي شنيده!".

3 – دسته عقلی‌باور:

اين افراد براي پذيرش هر خبري دليل مي‌خواهند. اگر بگوييد كه در مسير شما چاله هست؛ مي‌پرسند از كجا مي‌داني؟ ديده‌اي؟ از شخص معتبري شنيده‌اي؟ سندي دال بر صحت اين موضوع داري؟ هر موضوعي را نمي‌توان به‌راحتي به آن‌ها خوراند. حتماًٌ بايد بررسي كنند تا از صحت آن اطمينان يابند.

هدف از دسته‌بندي فوق، اشاره به سه ديدگاه از منظر سه رأي مختلف بود. اما دوست دارم كه دسته سوم(عقلي‌باورها) را بيش‌تر بسط بدهم.

احتمالاً در اطراف خود با کسانی برخورد داشته‌اید که بدون دلیل و برهان از هر دری می‌گویند. از سیاست می پرسی، همه را دزد خطاب می‌کنند. می گویند که حق آن‌ها را خورده‌اند، می‌آیند از بایدها و نبایدهای سیاسی می‌گویند. از روان‌شناسی می‌پرسی، سریع می‌گویند که من علمی دارم که می‌توانم افراد را از روی ظاهرشان بشناسم و...

اين‌گونه افراد با اعتمادبه‌نفس بالايي كه دارند تنها به پشتوانه اقوال ديگران همه گونه حكمي صادر مي‌كنند. در اكثر زمينه‌ها صاحب‌نظر هستند و قاطعانه نظر خود را اعلام مي‌كنند.

نمی‌دانم چقدر در صحت گفته‌های آن‌ها شک کرده‌اید؟ به نظر من اين‌گونه افراد با رويه‌اي كه پيش گرفته‌اند، باعث مي‌شوند كه ديگران به آن‌ها اعتماد كافي نداشته باشند.

در نقطه مقابل اين افراد، كساني هستند كه هيچ‌گاه بدون سند صحبت نمي‌كنند و بدون سند نيز چيزي را قبول نمي‌كنند. اگر اظهارنظر مي‌كنند، حتماً از صحت نظر خود مطمئن‌اند. بيش‌تر اوقات به مسائل از دريچه عقل مي‌نگرند و با سنگ محل عقل دريافت‌ها را مي‌آزمايند. حتماً بايد يك ارتباط منطقي بين دريافت‌هايشان برقرار كنند وگرنه با مشكل رو‌به‌رو مي‌شوند.

فكر مي‌كنيد كه جزء كدام دسته‌ايد؟ 1؟ 2؟ 3؟ شايد هم 1و2و3.